Sinds ontdekt werd dat het eiwit TDP-43 te maken heeft met het ontstaan van ALS (en andere neurologische ziekten, zoals frontotemporale dementie) wordt er veel onderzoek gedaan naar de precieze rol van dit eiwit. Want hoewel het inmiddels duidelijk is dat TDP-43 een rol speelt bij het ontstaan van ALS (zie bericht van 7 juli 2009), is nog niet duidelijk hoe dit precies gebeurt.

TDP-43 is een eiwit dat voorkomt in deposities (samengeklonterde eiwitten) in motorische zenuwen van ALS-patiënten. Het was niet duidelijk of dit de oorzaak of een gevolg is van het afsterven van motorische zenuwcellen. Kort geleden werd echter ontdekt dat een klein deel van ALS-patiënten mutaties heeft in het gen dat codeert voor TDP-43, wat er voor pleit dat in ieder geval bij een deel van de patiënten TDP-43 “het probleem” is en niet een gevolg van iets anders.

In het tijdschrift PNAS werd onlangs weer een klein beetje van de puzzel ontrafeld: Dr. Petrucelli van de Mayo Clinic in Florida publiceerde een artikel waarin ze laten zien dat de schadelijkheid van TDP-43 wordt bepaald door een specifiek fragment van het eiwit. TDP-43 kan namelijk door enzymen worden gespleten in meerdere brokken, één daarvan lijkt de boosdoener te zijn. Als dit fragment van het eiwit in cellen tot expressie werd gebracht, leidde dat tot celdood, terwijl dat bij andere fragmenten niet gebeurde. In de hersenen van ALS-patiënten werd dit fragment van TDP-43 ook gezien. Hoe dit stukje TDP-43 precies leidt tot celdood moet verder worden uitgezocht.

In het tijdschrift Movement Disorders werd twee weken geleden gemeld dat mutaties in het TDP-43 gen niet alleen voorkomen bij ALS en frontotemporale dementie, maar ook bij andere neurologische (neurodegeneratieve) ziekten. Hoewel het slechts om één patiënt ging, liet dit stuk toch zien dat TDP-43 belangrijk is voor meerdere ziekten, en dat mutaties   in het TDP-43 gen blijkbaar verschillende uitingsvormen kunnen hebben. Hopelijk leiden deze en andere onderzoeken stukje bij beetje voor meer inzicht in het ontstaan van ALS. Wordt vervolgd.

Hylke Blauw