Wat is PSMA?

Laatst bijgewerkt op 22 augustus 2017

PSMA (progressieve spinale musculaire atrofie) is een spier/zenuwziekte (neuromusculaire aandoening). PSMA leidt tot het onvoldoende of niet functioneren van de spieren. PSMA is een progressieve aandoening, dat wil zeggen dat patiënten in de loop van de tijd steeds verder achteruitgaan. Over het tempo waarin dit gebeurt, is niets met zekerheid te zeggen.

Er zijn honderd tot tweehonderd mensen met PSMA in Nederland. De oorzaak van PSMA is niet bekend. PSMA is over het algemeen niet erfelijk, maar mogelijk spelen bij sommige vormen van PSMA erfelijke factoren een rol.
PSMA staat voor Progressieve Spinale Musculaire Atrofie

  • ‘progressief’ wil zeggen dat de ziekte steeds verder gaat
  • ‘spinaal’ betekent dat het te maken heeft met het ruggenmerg
  • ‘musculair’ betekent ‘spier’
  • ‘atrofie’ is het dunner worden van weefsel

Progressieve spinale musculaire atrofie is dus het steeds dunner worden van spierweefsel door aantasting van de zenuwbanen in het ruggenmerg.

Wat gebeurt er bij PSMA?

Ons lichaam wordt bestuurd vanuit onze hersenen. De hersenen sturen signalen naar de spieren zodat deze in actie komen. Een signaal dat wordt verzonden verplaatst zich via zenuwcellen (neuronen) door het lichaam. De zenuwcellen die signalen doorgeven aan de spieren worden motorische neuronen genoemd. Er zijn twee soorten motorische zenuwcellen: de centrale motorische zenuwcellen en de perifere motorische zenuwcellen. Bij PSMA is er een probleem van de perifere zenuwcellen.

De perifere motorische zenuwcellen lopen vanaf de hersenstam en het ruggenmerg naar de verschillende spieren. Vanuit de hersenstam ontspringen de motorische zenuwcellen naar de kauw- en slikspieren, vanuit het ruggenmerg ontspringen de neuronen die naar de arm-, been- en rompspieren gaan. Doordat deze zenuwcellen steeds minder prikkels doorgeven, worden de spieren slap en dun.

Verloop van PSMA

Mensen met PSMA hebben toenemende spierzwakte en krijgen daardoor steeds meer moeite met lopen en bewegen. In een vergevorderd stadium kunnen bijna alle spieren in armen en benen zijn aangedaan, waardoor iemand steeds meer verlamd raakt. PSMA heeft veel symptomen welke ook bij ALS voorkomen, zoals fasciculaties (kleine spiertrillingen onder de huid) en ademhalingsklachten door zwakte van de ademhalingsspieren. Spasticiteit komt bij PSMA niet voor. Net als bij ALS blijven andere zenuwcellen zoals de gevoelszenuwen intact.

PSMA kent een snel progressieve en een langzaam progressieve variant. Het onderscheid tussen de snelle en langzame vorm van de ziekte kan gemaakt worden door herhaald neurologisch onderzoek en regelmatige longfunctiemetingen. Als de longfunctie maanden of zelfs jaren min of meer stabiel blijft is er sprake van de langzame variant. Bij deze langzame vorm van PSMA kan een patiënt uiteindelijk grotendeels verlamd raken, maar dit zal langer duren. Bij de snel progressieve variant van PSMA gaat de achteruitgang sneller. Bij een deel van deze patiënten kan PSMA na maanden of jaren overgaan in ALS.

Wetenschappelijk onderzoek helpt om een effectieve behandeling te vinden.

Onderzoek

De oorzaak van PSMA is niet bekend en er is nog geen effectieve behandeling. Meer kennis over deze ziekte helpt om een effectieve behandeling te vinden. Daarom doet het ALS Centrum onderzoek naar de risicofactoren en het beloop van PSMA. Ook volgt er over een paar jaar een klinische studie voor een kleine groep PSMA-patiënten bij wie auto-immuunreacties een rol spelen in hun ziekte. Door mee te doen aan de PAN-studie komen uw gegevens in de PSMA-database. Op basis van het labonderzoek mbv de PSMA-database zullen onderzoekers hier te zijner tijd een aantal patiënten voor benaderen.

Bent u PSMA-patiënt? Meld u aan voor de PAN-studie en doe mee aan het wetenschappelijke onderzoek naar het verloop en de oorzaak van PSMA. Meld u aan via het aanmeldformulier of bel Hermieneke Vergunst, onderzoeksassistent op tel. 088-7555887.

Filmpje

Bekijk ook het onderstaande filmpje met uitleg over PSMA.

Meer informatie

Drs. Balint de Vries
  • arts-onderzoeker, UMC Utrecht

Ik doe onderzoek naar het natuurlijk beloop van de motorneuronziekten ALS, PLS en PSMA. Binnen het onderzoek besteed ik met name aandacht aan de relatie tussen Frontotemporale dementie (FTD) en de motorneuronziekten.

Heeft u feedback op dit artikel? Laat het ons weten.