Dwanghuilen, lachen of gapen

Laatst bijgewerkt op 19 maart 2019

Mensen met ALS of PLS kunnen gehinderd worden door buien van ongecontroleerd lachen, huilen of gapen. Dwanghuilen, dwanglachen en dwanggapen zijn pseudobulbaire verschijnselen. Dit zijn klachten die kunnen ontstaan als de zenuwcel die in het centraal zenuwstelsel ligt is aangedaan. Het komt bij meer dan 50 procent van de ALS-patiënten voor, ook bij patiënten zonder zwakte van de aangezichtsspieren.

Dwanghuilen, dwanglachen en dwanggapen zijn vaak tijdelijke verschijnselen, meestal duren ze enkele maanden. Het dwanghuilen of –lachen is een adequate reactie, bijvoorbeeld lachen om een grap, maar de controle op de reactie ontbreekt; de reactie is te heftig en/of de patiënt kan niet tijdig stoppen. De klachten kunnen zeer beperkend werken in het sociale verkeer. Als de patiënt en zijn omgeving weten dat de klachten passen bij de ziekte en niet veroorzaakt worden door een stemmingsstoornis, is behandeling van de klachten soms niet nodig. Als een patiënt echter veel hinder heeft van de klachten is het advies te behandelen met een medicijn.

Dit zijn medicijnen die meestal om een andere reden worden voorgeschreven, zoals een depressie, maar ook deze klachten kunnen verminderen:

Er is geen bewezen voorkeur voor één van deze drie middelen.

Sinds 2010 is in de Verenigde Staten een middel op de markt waarvan in wetenschappelijk onderzoek effectiviteit is aangetoond voor het onderdrukken van pseudobulbair effect bij patiënten met ALS. Het middel heet Nuedexta (dextromethorphan 20mg/quinidine 10mg). De Europese Geneesmiddelenautoriteit (EMA, commissie CHMP) heeft Nuedexta in juli 2013 vrijgegeven voor de Europese markt.Helaas heeft de fabrikant het medicijn in Europa toch niet op de markt gebracht en is in 2016 de handelsvergunning teruggetrokken. Dit heeft tot gevolg dat het medicijn niet beschikbaar is en ook niet op korte termijn beschikbaar komt voor patiënten in Nederland.

Alternatief voor Nuedextra

Een beperkt aantal patiënten in Nederland heeft goede ervaring met een alternatief voor Nuedexta wat naar verwachting de werkzaamheid evenaart. Dit alternatief bestaat uit het werkzame stoffen van Nuedexta: dextromethorfan en kinidine. De transvaal apotheek in Den Haag maakt het combinatiepreparaat KINIDINE/DEXTROMETHORFAN CAPSULE 10/20MG. Daarnaast kunnen de twee werkzame stoffen kinidine en dextromethorfan ook worden gecombineerd, zie het bijgevoegde schema.

Drs. Esther Kruitwagen
  • Coordinator voor implementatie innovatie in zorgnetwerk, ALS zorgnetwerk nederland en ALS zorg team, UMC Utrecht

Ik ben revalidatiearts in het ALS behandelteam van het UMC Utrecht en doe onderzoek naar kwaliteit van zorg en kwaliteit van leven van patiënten.

Heeft u feedback op dit artikel? Laat het ons weten.