Een krachtmeter om thuis spierkracht te meten

Laatst bijgewerkt op 14 mei 2020

Om een goed beeld te krijgen van het ziektebeloop van ALS, PSMA en PLS, is het belangrijk om regelmatig de spierkracht te meten. In samenwerking met het bedrijf Inventeers heeft het ALS Centrum Nederland de ‘ISO-Quad’ krachtmeter ontwikkeld. Hiermee kunnen mensen met ALS, PSMA en PLS zelf thuis hun spierkracht meten.

Op dit moment wordt spierkracht in het ziekenhuis gemeten. De uitkomsten van zo’n meting kunnen gevolgen hebben voor het behandelplan. Ook is spierkracht een belangrijke uitkomstmaat in medicijnstudies. Er wordt dan gekeken naar het effect van potentiele nieuwe medicijnen op stabilisatie of vooruitgang in de spierkracht.

Belasting voor de patiënt
De huidige meetmethode is niet optimaal. Voor een volledig onderzoek zijn 44 – 66 krachtmetingen nodig in 11 verschillende spiergroepen. Inclusief de reis naar het ziekenhuis en afspraken met andere zorgverleners op dezelfde dag, is dit een behoorlijke belasting voor de patiënt. Dit kan op zijn beurt weer gevolgen hebben voor de betrouwbaarheid van de metingen.

Krachtmeting in een kleiner aantal spieren
Om de belasting voor patiënten te verlichten, wordt momenteel gekeken of de nodige informatie kan worden gehaald uit spierkrachtmetingen van een kleiner aantal spiergroepen. De spieren die je gebruikt bij het strekken van de knieën (de quadriceps) behouden lang hun kracht tijdens het ziektebeloop van ALS, PSMA en PLS. Hierdoor kunnen ook in latere ziektestadia krachtmetingen van deze spieren worden gedaan. Deze spieren vormen daarom een veelbelovende kandidaat om als maat voor de spierkracht te dienen. Er wordt ook nog gekeken of een combinatie met krachtmetingen van de spieren die je gebruikt voor het buigen van de ellebogen toegevoegde waarde heeft. Door de krachtmeting terug te brengen naar slechts enkele spiergroepen neemt de belasting voor de patiënt aanzienlijk af. Bovendien wordt het voor mensen met ALS, PSMA en PLS nu haalbaar om dit zelf thuis te meten.

Nieuw apparaat ontwikkeld
Er was echter nog geen apparaat dat het mogelijk maakte om op een betrouwbare manier deze spiergroepen zelf thuis te meten. Het ALS Centrum heeft daarom in samenwerking met Inventeers de ISO-Quad krachtmeter ontwikkeld. Dit nieuw ontwikkelde apparaat meet de kracht in de bovenbeenspieren aan de hand van krachtsensoren die zeer nauwkeurig druk kunnen meten. Door middel van speciale onderbeenmanchetten wordt de druk tijdens de krachtmeting over een groot oppervlak verdeeld. Via een display krijgt de patiënt instructies om de meting op de juiste manier zelf uit te voeren.

De ISO-Quad krachtmeter meet de kracht in de bovenbeenspieren aan de hand van gevoelige druksensoren. Speciale onderbeenmanchetten verspreiden de druk tijdens de krachtmeting over een groot oppervlak. Op een schermpje krijgt de patiënt instructies om de meting op de juiste manier zelf uit te voeren.

Thuismeten van spierkracht
De ISO-Quad wordt eerst door 20 mensen met ALS, PSMA en PLS getest. Zij zullen eens per twee weken gedurende 100 seconden de spierkracht meten. Tijdens deze testperiode onderzoeken we onder andere de gebruiksvriendelijkheid en betrouwbaarheid van de metingen. Bij succes willen we de ISO-Quad breder gaan aanbieden.

Naast dat het thuismeten van spierkracht de belasting van een krachtmeting voor patiënten verlicht, zijn er nog meer bijkomende voordelen. Zo zijn de resultaten zuiverder en beter betrouwbaar, aangezien de omstandigheden van verschillende metingen nagenoeg hetzelfde zullen zijn. Ook kunnen metingen wellicht vaker worden uitgevoerd dan nu het geval is. Op deze manier kunnen we het ziektebeloop nauw in de gaten houden. Ook kunnen we het effect van behandelingen in medicijnstudies straks beter en nauwkeuriger volgen. Zo dragen we bij aan de zoektocht naar een medicijn voor ALS.

De krachtmeters (ISO-Quad) worden ontwikkeld door het ALS Centrum in samenwerking met Inventeers Research & Development BV. De ontwikkeling is financieel mogelijk gemaakt door Stichting ALS binnen het project “Thuismeten van spierkracht bij ALS”.

Drs. Jaap Bakers
  • fysiotherapeut- onderzoeker, UMC Utrecht

Ik ben fysiotherapeut bij het ALS behandelteam UMC Utrecht. Als onderzoeker werk ik aan de revisie van de fysiotherapie richtlijn ALS. Binnen het Europese TRICALS netwerk geef ik scholing over spierkracht testen bij ALS-patiënten.

Heeft u feedback op dit artikel? Laat het ons weten.