Vitamine B12 en ALS

Laatst bijgewerkt op 15 oktober 2018

Een tekort aan in- of opname van vitamine B12 kan leiden tot schade aan het zenuwstelsel. Maar wat doet vitamine B12? En speelt dit ook een rol bij ALS?

Vitamine B12, ook wel cobalamine genoemd, is een van de wateroplosbare vitamines. In het menselijk lichaam speelt vitamine B12 een belangrijke rol in de energiehuishouding (het metabolisme) van cellen en bij de aanmaak van DNA, onder andere door de omzetting van homocysteine (een aminozuur). Vitamine B12 zit in zuivel, vlees, vis en eieren.

Te weinig, wat nu?

Sommige mensen hebben een tekort aan vitamine B12. Dit kan veel verschillende oorzaken hebben bijvoorbeeld het te weinig eten van vitamine B12-bevattende producten zoals zuivel en vleeswaren. De huisarts kan het vitamine B12-niveau testen. Heeft u een laag vitamine B12 én bloedarmoede? De huisarts kan u dan adviseren om vitamine B12 supplement te slikken. Een tekort aan vitamine B12 kan ook komen door een verstoorde opname in de darmen. In dat laatste geval kunnen vitamine B12-injecties een uitkomst bieden om de totale vitamine B12-spiegel in het bloed te verhogen. Lees meer op thuisarts.nl

injectie

Vitamine B12-injecties kunnen de vitamine B12-spiegel in het bloed verhogen.

Vanwege zijn uitgebreide rol kan een vitamine B12-tekort tot verschillende symptomen leiden, zoals bijvoorbeeld bloedarmoede. Ook het zenuwstelsel kan worden aangetast. Dit geeft echter een ander beeld dan dat van ALS: Patiënten met een vitamine B12-tekort hebben vaak een zwaar gevoel in de armen en benen met klachten van een ander gevoel of tintelingen en in sommige gevallen treden zelfs coördinatie of ook psychiatrische problemen op.

ALS en vitamine B12

Het vermoeden van een mogelijke relatie tussen vitamine B12 en ALS komt onder andere voort uit de observaties van cel- en dieronderzoek naar ALS. Hierbij wordt gekeken naar de mogelijk schadelijke werking van teveel homocysteine en of het gebruik van vitamines, zoals vitamine B12, dit tegen kan gaan [1]. De hoeveelheid homocysteine in het bloed van mensen met ALS kan namelijk verhoogd zijn [2-4]. Er werd ook gekeken naar het vitamine B12-gehalte in het bloed, maar deze bleek niet te verschillen tussen mensen met of zonder ALS [2]. Er was bij ALS-patiënten dus niet vaker een tekort aan vitamine B12, waardoor een verband tussen een vitamine B12-tekort en ALS onwaarschijnlijk is.

Er is onvoldoende bewijs dat vitamine B12-injecties een positief effect hebben bij ALS.

Zijn vitamine B12-injecties zinvol bij ALS?

Het is belangrijk te realiseren dat neurologische symptomen van een vitamine B12-tekort niet lijken op de symptomen van ALS. En hoewel het homocysteine bij ALS verhoogd kan zijn, lijkt dit dus niet te komen door een tekort aan vitamine B12. Er zijn enkele recente studies uit Japan waarin een zeer hoge dosis van een vorm vitamine B12 (methylcobalamine) wordt toegediend bij ALS patiënten. Officiële berichten van deze studies volgen nog, maar de eerste resultaten tonen aan dat er bij de totale groep ALS patiënten in deze studie helaas geen verschil werd gevonden in prognose tussen het wel of niet geven van deze methylcobalamine injecties. Echter, misschien komt er toch een klein positief randje uit deze studie, bij mensen die de diagnose ALS kregen binnen een jaar na het beginnen van de eerste klachten zou mogelijk een vertragend effect gezien worden, maar dit moet eerst opnieuw onderzocht worden omdat het bewijs hiervoor mager is.

Samengevat, is er nog onvoldoende bewijs dat vitamine B12-injecties een positief effect zouden hebben bij ALS.

Meer informatie

De beschreven eerste resultaten van de Japanse studie staan ook beschreven in een bericht van de ALS Liga België, welke een vertaling is van een abstract van een poster op het congres van de AAN (American Academy of Neurology). Helaas is de studie nog niet als artikel in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd. Bij mensen die de diagnose ALS kregen binnen een jaar na het beginnen van de eerste klachten zou mogelijk een vertragend effect gezien worden, maar dit betreft een zogenaamde “post-hoc” analyse, een soort van nevenbevinding. Daardoor is de waarde van deze bevinding nog niet helemaal duidelijk. Er is een onafhankelijke fase 3 studie nodig om het belang van deze nevenbevinding te toetsen.

In het kader van het project ALS Kennisplatform, gefinancierd door Stichting ALS Nederland, schrijven wij webartikelen over onder andere experimentele behandelingen. We zoeken voor u uit wat de zin en onzin is van voedingssupplementen en andere experimentele behandelingen bij ALS.

Bekijk het overzicht van artikelen over experimentele behandelingen bij ALS van het ALS Centrum Nederland.

Bronvermeldingen

1. Hemendinger, R.A., Armstrong, E.J., 3rd, and Brooks, B.R. (2011). Methyl Vitamin B12 but not methylfolate rescues a motor neuron-like cell line from homocysteine-mediated cell death. Toxicology and applied pharmacology 251, 217-225.
2. Zoccolella, S., Simone, I.L., Lamberti, P., Samarelli, V., Tortelli, R., Serlenga, L., and Logroscino, G. (2008). Elevated plasma homocysteine levels in patients with amyotrophic lateral sclerosis. Neurology 70, 222-225.
3. Valentino, F., Bivona, G., Butera, D., Paladino, P., Fazzari, M., Piccoli, T., Ciaccio, M., and La Bella, V. (2010). Elevated cerebrospinal fluid and plasma homocysteine levels in ALS. European journal of neurology: the official journal of the European Federation of Neurological Societies 17, 84-89.
4. Zoccolella, S., Bendotti, C., Beghi, E., and Logroscino, G. (2010). Homocysteine levels and amyotrophic lateral sclerosis: A possible link. Amyotrophic lateral sclerosis: official publication of the World Federation of Neurology Research Group on Motor Neuron Diseases 11, 140-147.
5. Izumi, Y., and Kaji, R. (2007). [Clinical trials of ultra-high-dose methylcobalamin in ALS]. Brain and nerve = Shinkei kenkyu no shinpo 59, 1141-1147.

Drs. Gijs Tazelaar
  • arts-onderzoeker, UMC Utrecht

Ik doe onderzoek naar de genetische oorzaken van ALS en de overerving van familiaire ALS.

Heeft u feedback op dit artikel? Laat het ons weten.